જમીન પર કબજો છે પણ તમારી પાસે કાગળ નથી?

દસ્તાવેજ નથી તો પણ 2026 ના નવા નિયમો મુજબ માલિકી હક મળી શકે છે

કબજો ખાનગી જમીન પર સતત 12 વર્ષ અને સરકારી જમીન પર સતત 30 વર્ષ હોવો જરૂરી

12 વર્ષથી વધુ જમીન કોઈ એક ધણીને વાવવા આપશો નહિ

ભારતમાં જમીન અને મિલકતના વિવાદો વર્ષો જૂના છે. ઘણીવાર લોકો પાસે વર્ષોથી જમીનનો કબજો હોય છે પણ પાકા કાગળ હોતા નથી. હવે Land Ownership 2026 ના નવા નિયમો મુજબ કાયદેસરનો હક અપાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
Land Ownership 2026
આ નિયમ મુજબ જો ખાનગી જમીન પર કબજો સતત 12 વર્ષ અને સરકારી જમીન પર કબજો સતત 30 વર્ષ હોય તો આ સ્થિતિ Adverse Possession (પ્રતિકૂળ કબજો) માં આવે છે, ડિજિટલ અપડેટ DILRMP (માર્ચ 2026 સુધી)એડવર્સ પઝેશન (Adverse Possession) શું છે?
ભારતીય કાયદા મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ જમીન પર લાંબા સમયથી કોઈપણ અવરોધ વગર રહી રહી હોય, તો તે Land Ownership 2026 અંતર્ગત માલિકી હકનો દાવો કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અનુસાર, જો અસલી માલિક 12 વર્ષ સુધી પોતાની જમીન પર કોઈ દાવો ન કરે, તો કબજો ધરાવનાર વ્યક્તિ કાયદેસર માલિક બની શકે છે. આ માટે તમારો કબજો શાંતિપૂર્ણ અને જાહેર હોવો જોઈએ.
માલિકી હક મેળવવા માટેના જરૂરી પગલાં
આ માટે કબજાવાળી જમીનના કાગળો બનાવવા હોય, તો નીચે મુજબની પ્રક્રિયા અનુસરો:

પુરાવા એકઠા કરો: તમારા કબજાને સાબિત કરવા માટે જૂના વીજળી બિલ, પાણીના બિલ અથવા મ્યુનિસિપલ ટેક્સની રસીદ તૈયાર રાખો.
સોગંદનામું (Affidavit): વકીલ મારફતે કોર્ટમાં એક એફિડેવિટ રજૂ કરો જેમાં તમે કેટલા સમયથી ત્યાં રહો છો તેની સ્પષ્ટતા હોય.
મહેસૂલ વિભાગમાં અરજી: તમારા વિસ્તારના તહસીલદાર અથવા રેવન્યુ ઓફિસરને મ્યુટેશન (નોંધણી) માટે અરજી આપો.
સાક્ષીઓની યાદી: પડોશના બે-ત્રણ લોકોની જુબાની ખૂબ મહત્વની છે જે સાબિત કરી શકે કે તમે ત્યાં વર્ષોથી વસવાટ કરો છો.ડિજિટલ ઈન્ડિયા લેન્ડ રેકોર્ડ્સ (DILRMP) નો લાભ
સરકારે DILRMP યોજનાને માર્ચ 2026 સુધી લંબાવી છે. હવે દરેક જમીનને ‘ભૂ-આધાર’ (UPLIN) નંબર આપવામાં આવી રહ્યો છે. જો તમારા પૂર્વજો વર્ષોથી એક જ જગ્યાએ રહેતા હોય પણ રજિસ્ટ્રી ન હોય, તો તમે સ્વામિત્વ યોજના હેઠળ ‘પ્રોપર્ટી કાર્ડ’ મેળવી શકો છો. Land Ownership 2026 ના આ ડિજિટલ યુગમાં જૂના નકશાઓ અને ખાતાની હવે ઓનલાઈન ચેક કરી શકાય છે.
આમ, જમીનના મામલામાં કાયદેસરની પ્રક્રિયા સમજવી ખૂબ જરૂરી છે. જો તમારી પાસે યોગ્ય પુરાવા હોય, તો Land Ownership 2026 ના નિયમો તમને સુરક્ષિત કરી શકે છે. જો કે, ભાડે આપેલી જમીન પર આવો દાવો કરી શકાતો નથી. હંમેશા કાયદાકીય સલાહ લઈને જ આગળ વધવું હિતાવહ છે.