દરેક પોલીસ સ્ટેશનમાં આઠ પ્રકારના રજીસ્ટર રાખવામાં આવતા હોય છે, જેની વિગત નીચે મુજબ છે….
(1) એફઆઈઆર રજીસ્ટર: આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ રજીસ્ટર છે. કોઈ વ્યક્તિ ગુનો નોંધાવે ત્યારે તેની માહિતી આ રજીસ્ટરમાં લખવામાં આવે છે. દરેક FIR ને અનન્ય નંબર આપવામાં આવે છે. એના આધારે ગુનાની તપાસ શરૂ થાય છે.
(2) સ્ટેશન ડાયરી: દૈનિક ઘટનાઓ, ફરજ પરના અધિકારીઓના સમય, હવાલાતમાં રાખવામાં આવેલા આરોપીઓની માહિતી, અને સ્ટેશનમાં આવનજાવન કરનાર લોકોની નોંધ અહીં થાય છે.
(3) ક્રાઇમ રજીસ્ટર: જે વિસ્તારોમાં અલગ-અલગ પ્રકારના ગુના થાય છે, તેની વિગતવાર માહિતી આ રજીસ્ટરમાં રાખવામાં આવે છે. તેમાં ગુનાનો પ્રકાર, તારીખ, સ્થળ, આરોપી અને કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ હોય છે.
(4) એરેસ્ટ રજીસ્ટર: પોલીસે જે વ્યક્તિઓને વિવિધ ગુનાઓમાં ધરપકડ કરી હોય તેમની માહિતી આ રજીસ્ટરમાં દાખલ થાય છે. તેમાં આરોપીનું નામ, ગુનાનો પ્રકાર અને ધરપકડની તારીખ લખાય છે.
(5) મુદામાલ રજીસ્ટર: ગુનામાંથી જપ્ત થયેલી વસ્તુઓ – જેમ કે હથિયાર, રોકડ, દસ્તાવેજો કે વાહન – આ રજીસ્ટરમાં નોંધાય છે. કેસ પૂરો થયા પછી તે વસ્તુ કોર્ટના આદેશ મુજબ પરત આપવામાં આવે છે.
(6) કેસ ડાયરી રજીસ્ટર: તપાસ દરમિયાન શું શું પગલાં લેવાયા, કયા સાક્ષીઓના નિવેદન લેવાયા અને કઈ પુરાવા મળ્યા તેની વિગતવાર નોંધ આ રજીસ્ટરમાં થાય છે.
(7) કંમ્પ્લેઇન રજીસ્ટર: દરેક નાગરિકની ફરિયાદ અહીં નોંધાય છે. જો કોઈ મામલો FIR લાયક ન હોય તો પણ તેની એન્ટ્રી આ રજીસ્ટરમાં થાય છે જેથી કોઈ ફરિયાદ ગુમ ન થાય.
(8) હવાલાત રજીસ્ટર: સ્ટેશનની હવાલાતમાં રાખવામાં આવેલા આરોપીઓની આવનજાવન, આરોગ્ય અને ખોરાકની માહિતી અહીં નોંધાય છે.
પોલીસ રજીસ્ટરો કાયદાકીય પારદર્શિતાને જાળવે છે અને દરેક કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ આપે છે. આ કારણે દરેક નાગરિકને પણ ખબર હોવી જોઈએ કે પોલીસ સ્ટેશનમાં કયા દસ્તાવેજો જાળવવામાં આવે છે અને તે કેવી રીતે જાહેર હિતમાં ઉપયોગી છે.
નોંધ: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો વકીલની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે.